عفونت های ادراری

عفونت های ادراری
۵ (۱۰۰%) ۲ vote[s]
عفونت های ادراریعفونت های ادراری

عفونت های ادراری از جمله مشکلات شایع به خصوص در خانم هاست و بسیاری از بانوان تجربه ابتلا به عفونت های ادراری را در طول دوره زندگی خود داشته اند. عفونتهای ادراری به دو دسته عفونتهای قسمت تحتانی مجاری ادراری (سیستیت) و عفونت های قسمتهای فوقانی مجاری ادراری (پیلونفریت) تقسیم می گردد.

از یک جنبه ای دیگر نیز عفونت های ادراری دسته بندی می شوند به این صورت که آنها را به عفونت های ادراری مشکل دار و عفونت های ادراری بدون مشکل تقسیم بندی می کنند. عفونت های ادراری بدون مشکل، عفونت ادراری در فردی است که مشکل زمینه ای از نظر ساختمانی و آناتومی و عصبی و عملکردی در مجاری ادراری نداشته باشد اما در موارد عفونت های ادراری مشکل دار اشکالات ساختاری و ساختمانی و یا عملکردی در سیستم مجاری ادراری مثل وجود سنگ یا سوند ادراری یا تنگی های مجاری دیده میشود. همچنین عفونت های ادراری در بچه ها، مردان، زنان باردار ، بیماران بستری در بیمارستان و یا مراکز نگهداری را نیز شامل می شود.

اما چه زمینه سازهایی برای عفونت های ادراری وجود دارد؟

۱. جنس مونث:

عفونت های دستگاه ادراری معمولاً در زنان نسبت به مردان بیشتر رخ میدهد، به طوری که نیمی از زنان در طول زندگی خود حداقل یک بار به این عفونت مبتلا میشوند. زیرا در زنان مجرای خروجی مثانه بسیار کوتاهتر بوده و به مقعد نزدیکتر است

۲. دیابت:

دیابت و سایر بیماریها میتوانند باعث اختلال در سیستم ایمنی بدن شده و در نتیجه باعث افزایش خطر عفونت های ادراری گردند.

۳. ختنه نشده بودن:

در میان کودکان، شیوع عفونتهای دستگاه ادراری در پسران ختنه نشده با سن کمتر از سه ماه بیشترین میزان بوده و سپس دختران کمتر از یک سال در رده دوم قرار دارند.

۴. بزرگی پروستات و سنگ کلیه:

سنگ کلیه و یا پروستات بزرگ شده باعث حبس ادرار در مثانه و در نتیجه ابتلا به عفونت ادراری میشود.

۵. ماساژ مجاری ادراری در زنان و در حین مقاربت جنسی که باعث هدایت باکتری ها به سمت مثانه در خانمها میشود

۶. استفاده از کاندوم که باعث تشدید اثرات آسیب زایی در حین تماس جنسی می گردد

۷. استفاده از سوند در بیمارانی که نیازمند آن هستند شانس عفونت ادراری را میتواند افزایش دهد

۸. برخی دیافراگم های ضد بارداری نیز میتوانند در افزایش شانس عفونت ادراری موثر باشند

۹. اسپرم کش ها نیز با افزایش تجمع باکتری های بیماریزا در ناحیه واژن می تواند باعث افزایش عفونت های ادراری شوند.

۱۰. کمبود و کاهش استروژن در زنان یائسه باعث تغییر باکتری های ساکن در ناحیه واژن می شوند و باکتریهای بیماریزا جایگزین باکتریهای محافظتی می گردند

اما علاوه بر مواردی که ذکر شد که همگی موجب افزایش شانس عفونت های ادراری از طریق مسیر بالا رونده می شوند، از مسیر خونی نیز میتواند فرد دچار عفونت های ادراری شود بدین طریق که کلیه ها محل شایع آبسه در بیماران با عفونت خونی و عفونت های قلبی با باکتری های خاص می باشند.
علاوه بر مسیر خونی و مسیر بالا رونده مسیر لنفاوی نیز میتواند در ایجاد عفونت ادراری نقش داشته باشد.

سدهای دفاعی علیه میکروب ها در سیستم ادراری

▪ میزان PH ادرار و اسیدهای ارگانیک موجود در آن
▪ جریان ادرار
▪ مخاط مجاری ادراری که فعالیت ضد باکتری دارد
▪ مهار کننده های ادراری چسبندگی باکتری ها
▪ پاسخ التهابی و سلولهای با واکنش دفاعی و سیستم ایمنی
▪ ترشحات پروستات

عوامل خطر عفونت های ادراری در زنان

این عوامل به سه دسته تقسیم می شود

۱. عوامل خطری که در همه سنین دیده میشوند شامل:

▪عفونت ادراری قبلی
▪دستکاری های اورولوژیک
▪سونداژ
▪انسداد های ادراری از جمله به علت سنگ
▪مثانه عصبی
▪افرادی که تحت پیوند کلیه قرار گرفته اند

۲. عوامل خطری که درمورد بالغین صدق میکند شامل:

▪تماس جنسی (در زنان جوان فعال از نظر جنسی، فعالیت جنسی علت ۹۰-۷۵٪ عفونتهای مثانه است و خطر عفونت با تعداد دفعات آمیزش جنسی رابطه دارد.)

▪عدم ادرار پس از تماس جنسی
▪ژل های ضد اسپرم
▪دیافراگم بارداری
▪وضعیت اقتصادی و اجتماعی پایین
اچ آی وی
▪دیابت

۳. عوامل خطری که در خانم های مسن بیشتر دیده میشود شامل:

▪نقص عملکردی یا مغزی
▪پرولاپس یا برگشت ادرار در مثانه
▪ کمبود استروژن

عوامل خطر عفونت در مردان در همه سنین شامل:

▪عدم ختنه
▪جراحی و وسیله گذاری های اورولوژیک
▪سونداژ
▪مثانه عصبی
▪پیوند کلیه
▪تماس های مقعدی خشن
▪علاوه بر آن در مردان مسن عوامل خطر شامل اختلال عملکردی یا مغزی، بزرگی پروستات و تخلیه ادرار با کاتترهای کاندومی نیز از عوامل خطرمحسوب میشود.

علائم بالینی عفونت های ادراری

علائم عفونت دستگاه ادراری تحتانی (عفونت مثانه) عبارتند از:
درد در بالای استخوان شرمگاهی یا پایین کمر با انتشار به کشاله ران، دفع ادرار همراه با درد و یا تکرر ادرار یا اضطرار برای ادرار

– علائم مربوط به دستگاه ادراری فوقانی (عفونت کلیه) عبارتند از:
تب، حالت تهوع و استفراغ، درد پهلو، ادرار خونی (به ندرت) به همراه علائم مربوط به عفونت دستگاه ادراری تحتانی

عفونت ادراری در کودکان

– علائم عفونت ادرای در کودکان:

در کودکان خردسال، ممکن است تنها علامت عفونت دستگاه ادراری (UTI) تب باشد. به دلیل فقدان علائم واضح تر، وقتی دختران کوچکتر از دو سال و یا پسران ختنه نشده کوچکتر از یک سال دچار تب میشوند، بسیاری از انجمنهای پزشکی توصیه میکنند که کشت ادرار صورت بگیرد. ممکن است نوزادان خوب غذا نخورند، استفراغ کنند، بیشتر بخوابند، و یا نشانه های یرقان را از خود نشان دهند. در نونهالان، ممکن است بی اختیاری ادرار (از دست دادن کنترل مثانه) رخ دهد. در کودکان، عفونتهای دستگاه ادراری با ریفلاکس مثانه به حالب (برگشت غیرطبیعی ادرار از مثانه به حالب ها یا کلیه ها) و یبوست ارتباط دارد و هنگامی که عفونت دستگاه ادراری با تب همراه باشد، عفونت دستگاه ادراری فوقانی تلقی می گردد.

در افراد مسن اغلب علائم به شکل معمول خود کمتر دیده میشود و فرد ممکن است با درد شکم یا تغییر سطح هوشیاری به بیمارستان مراجعه کند.

تشخیص عفونت های ادراری

در اغلب موارد تشخیص عفونت ادراری بر اساس آزمایش ساده ادرار و کشت ادرار داده میشود. در آزمایش ساده ادرار وجود تعداد گلبول های سفید بیش از حد نرمال یا مشاهده خون در ادرار، پروتئین در ادرار و یا مشاهده باکتری در ادرار میتواند به نفع عفونت ادراری باشد. همچنین رشد باکتری در نمونه ادراری بیش از حد معمول نشانه عفونت ادراری است.

درمان عفونت های ادراری

الف) عفونت مجاری تحتانی ادراری

در این موارد درمان کوتاه مدت برای سه روز یا کمتر توصیه می شود اما در برخی موارد مثل بیماران مرد، زنان با سابقه عفونت های ادراری با باکتری های مقاوم و افرادی که بیشتر از ۷ روز علامت دار هستند با توجه به اینکه شانس عفونت مجاری فوقانی ادراری افزایش پیدا میکند درمان ۷ تا ۱۰ روز پیشنهاد می گردد. آنتی بیوتیک های مختلفی قابل استفاده هستند از جمله آموکسی سیلین و کوتریموکسازول.
اگر علائم بیمار به درمان پاسخ نداد یا عود کرد میبایست مجدد کشت ادرار اخذ شود.

ب) عفونت مجاری ادراری فوقانی

در این موارد بر حسب علائم بالینی و شدت تهوع، استفراغ، تب و توانایی تحمل خوراکی یا عدم تحمل آن ممکن است نیاز به بستری بیمار باشد. انتظار داریم ظرف ۴۸ ساعت از شروع درمان پاسخ آزمایشگاهی مطلوب در نمونه ادرار مجدد یافت شود و در صورت عدم پاسخ مطلوب نیاز هست که درمان تغییر یابد. مدت درمان در عفونت های ادراری فوقانی حداقل ۲ هفته و گاه بیشتر می باشد.

عفونت های ادراری عود کننده

عود عفونت های ادراری از جمله مشکلات شایعی است که موجب مراجعه مکرر به پزشک میگردد. در صورتی که عود شایع نباشد یعنی بروز عفونت ادراری یک بار هر دو تا سه سال یا چندین نوبت در یک سال باشد میتوان هر نوبت عفونت را به عنوان یک اپیزود جدید در نظر گرفت و درمان کرد اما در مواردی که عفونت های ادراری به صورت شایع و مکرر رخ می دهد، بسته به سن و شرایط زمینه ای نحوه درمان متفاوت خواهد بود. عفونت های ادراری علامت دار در برخی زنان که در سنین فعال جنسی هستند، مرتبط با فعالیت جنسی آنهاست. توصیه ای که در این موارد می شود ادرار کردن بلافاصله پس از مقاربت و استفاده از درمان پیشگیرانه دارویی پس از مقاربت با داروهایی مثل کوتریموکسازول، نیتروفورانتوئین یا سیپروفلوکساسین است.
در برخی از افراد هیچ زمینه ای وجود ندارد و فرد دچار عفونت های ادراری مکرر می شود. در این موارد اگر علائم شدید باشد توصیه به درمان پیشگیرانه به صورت طولانی مدت می شود و اگر علیرغم دریافت درمان پیشگیرانه عفونت های مکرر رخ دهد، تغییر درمان توصیه می شود.
همچنین در برخی از بیماران با عود های بدون علامت و شایع عفونت ادراری که در ریسک تخریب پیشرونده بافت کلیه می باشند، مثل بچه هایی که برگشت ادرار از مثانه به حالب را دارند یا بالغین و بچه هایی که دچار انسداد در مجاری ادراری هستند، توصیه به درمان دارویی پیشگیرانه طولانی مدت می شود. علاوه بر این در بیماران پیوند کلیه جهت پیشگیری از عفونت پیوند توصیه به درمان دارویی پیشگیرانه می شود.
این درمان های پیشگیرانه باعث کاهش فراوانی عفونتهای ادراری علامت دار در مردان مسن، زنان و بچه ها خواهد شد. قبل از شروع درمان پیشگیرانه نیاز است بیمار دوره کامل درمان آنتی بیوتیکی با دوز مناسب را دریافت کرده باشند.
در خانم هایی که در سنین یائسگی هستند و دچار عفونت های مکرر ادراری می شوند توصیه به استفاده از استروژن به صورت خوراکی یا از پمادهای واژینال استروژن می شود که در این صورت موجب کاهش PH واژینال و افزایش رشد باکتری های مفید در ناحیه واژن و پیشگیری از عفونت های ادراری بعدی خواهد شد.

عفونت های ادراری قارچی از جمله مواردی است که در افرادی که سوندهای ادراری دارند بیشتر دیده می شود و در اغلب موارد با برداشتن سوند، عفونت ادراری کاندیدایی و وجود قارچ در ادرار برطرف خواهد شد. در برخی موارد نیاز هست که در درمان دارویی مثل داروهای فلوکونازول خوراکی برای هفت روز همراه با خروج سوند استفاده شود. در عفونت های قارچی ادراری در صورتی که فرد علامت دار نباشد درمان توصیه نمی شود اما در مواردی که فرد تحت جراحی های مجاری ادراری قرار است قرار بگیرد، توصیه به انجام درمان دارویی می شود.

عفونت ادراری در بارداری

عفونت ادراری در بارداری

تغییراتی در دوران بارداری به صورت فیزیولوژیک در مجاری ادراری رخ می دهد که عبارتند از: گشاد شدن حالب ها و لگنچه کلیه و کاهش حرکات حالب ها. شروع این تغییرات از هفته هفتم حاملگی رخ میدهد. علاوه بر آن شل شدن مثانه در دوران بارداری باعث میشود که ظرفیت مثانه به دو برابر حالت عادی برسد و معمولا تغییرات در سمت راست شدید تر از سمت چپ خواهد بود و این تغییرات در بارداری اول و حاملگی های پشت سر هم بیشتر خواهد بود و برگشت به حالت نرمال معمولا ظرف دو ماه از ختم حاملگی رخ خواهد داد.
شیوع عفونت های ادراری بدون علامت در دوران حاملگی ۴ تا ۷ درصد موارد است و در مواردی که فرد از وضع اقتصادی اجتماعی ضعیف تری برخوردار باشد و زایمان های بیشتری را در سابقه خود ذکر کند و سن بالاتر و فعالیت جنسی در دوران بارداری داشته باشد و یا اینکه همزمان دچار دیابت باشد شانس عفونت ادراری افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین در خانم هایی که سابقه قبلی ابتلا به عفونتهای ادراری را ذکر میکنند این شانس بالاتر است. بنابراین توصیه می شود در سه ماهه اول و سوم بارداری همه زنان باردار از نظر عفونت ادراری غربالگری شوند.
در خانم های بارداری که دچار عفونت ادراری می شوند در موارد عفونت های تحتانی توصیه به درمان سه روزه و یا در برخی موارد هفت روزه آنتی بیوتیکی می شود در مواردی که عفونت بهبود پیدا میکند، یک تا دو هفته پس از قطع درمان و سپس با فواصل ثابت ماهانه تا هنگام زایمان نیاز به تکرار کشت ادرار جهت اطمینان از پاک شدن ادرار از باکتری می گردد. برای پیشگیری از عفونت ادراری در دوران بارداری توصیه به استفاده از درمانهای دارویی پیشگیرانه پس از مقاربت با داروهایی مانند سفالکسین یا نیتروفورانتوئین میشود.

تصویربرداری در عفونت های ادراری

در افراد بالغ با عفونت های ادراری بدون مشکل معمولاً نیازی به انجام تصویربرداری نیست اما در مواردی انجام تصویر برداری مفید است از جمله در صورت شک در تشخیص، بیماری شدید،بیمار دچار ضعف ایمنی، بیماران با عفونت های ادراری که علیرغم مصرف آنتی بیوتیک مناسب پس از ۷۲ ساعت بهبود پیدا نکنند و در موارد احتمال ایجاد عوارض به دنبال عفونت ادراری و یا یافتن باکتری های خاص که احتمال سنگ کلیه را مطرح کند.

سایر اقدامات در عفونت های ادراری:

مصرف مایعات فراوان و زود به زود به دستشویی رفتن

مصرف مرکبات و غذاهای حاوی ویتامین ث در برنامه غذایی

نوشیدن آب قره قات و یا زغال اخته

اجتناب از مصرف نوشیدنی های کافئین دار و گازدار و غذاهای تند و پرادویه

اجتناب از مصرف الکل و سیگار

عوارض عفونت های ادراری

زمانیکه عفونت های ادراری به موقع و بدرستی درمان شود، کمتر باعث ایجاد مشکل میشود. اما در صورت درمان نشدن، عفونت دستگاه ادراری باعث مشکلات جدی میشود. عوارض عفونت ادراری شامل:

• عفونت عودکننده، بخصوص در زنانی که سه بار و بیشتر دچار عفونت ادراری شده‌اند.

• آسیب دیدگی دائمی کلیه که بخصوص در کودکان شایعتر میباشد.

•افزایش خطر زایمان کودک کم وزن و یا زایمان زودرس.

برای مطالعه بیشتر :  عفونت ادراری
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *